7 · Sisekohakäänded

УРОК 7 · ВНУТРИ
-sse / -s / -st — «в, внутри, из»
Три падежа, одна тема: внутри объекта. Если в русском это «в дом», «в доме», «из дома», то в эстонском — три аккуратных окончания. Учим тройку illatiiv / inessiiv / elatiiv.
«Сначала я переводил каждую фразу через „в + предложный". Через неделю заметил, что мозг автоматически выдаёт majas, не задумываясь. Окончания работают быстрее предлогов.»

Тройка одним взглядом

ПадежВопросОкончаниеСмыслПример
Illatiivkuhu?-sse / -øв, внутрьmajja / majasse
Inessiivkus?-sв, внутриmajas
Elatiivkust?-stиз, изнутриmajast

Все три строятся от genitiiv. Знаешь gen — знаешь все три.

maja → maja (gen) → majja / majas / majast
raamat → raamatu (gen) → raamatusse / raamatus / raamatust

Illatiiv: «куда?» — две версии окончания

Illatiiv интересен тем, что у него два способа образования:

Длинная версия: gen + -sse

Самый «правильный» и универсальный способ. Работает всегда.

СловоGenIllatiiv
raamatraamaturaamatusse
koolkoolikoolisse
autoautoautosse

Короткая версия: «сильная основа + гласная»

Некоторые часто употребляемые слова имеют короткую форму. Она звучит более живо.

СловоДлиннаяКороткаяПеревод
majamajassemajjaв дом
tubatoassetuppaв комнату
linnlinnasselinnaв город
koolkoolissekooliв школу
jalgjalassejalgaв ногу
💡 Обе версии правильные. Эстонцы в разговорной речи чаще выбирают короткую: lähen kooli, а не lähen koolisse. Но и длинная не ошибка.
⚠️ Короткие формы могут выглядеть одинаково с partitiiv: kooli = «школу» (part) ИЛИ «в школу» (illatiiv). Различаешь по контексту.

Inessiiv: «где?» — самый простой из тройки

Всегда: gen + -s. Никаких сюрпризов.

GenInessiivПеревод
majamajasв доме
koolikoolisв школе
raamaturaamatusв книге
autosautosв машине
veesveesв воде

Что ещё умеет inessiiv?

  • Состояние: olen mures — «я в беспокойстве» = «я волнуюсь». on hädas — «в беде».
  • Язык: räägin eesti keeles — «говорю на эстонском».
  • Год / век: kahe tuhandes — «в двухтысячном».

Elatiiv: «откуда?»

Всегда: gen + -st.

GenElatiivПеревод
majamajastиз дома
koolikoolistиз школы
raamaturaamatustиз книги
autoautostиз машины

Дополнительные значения

  • Материал: laud puidust — «стол из дерева».
  • О чём: räägib filmist — «говорит о фильме». mõtlen sõbrast — «думаю о друге».
  • Часть от: üks poistest — «один из мальчиков».
Laual on lill kollasest klaasist.
На столе цветок из жёлтого стекла.

«Внутри» — это что в эстонском?

Не все объекты «внутренние» с точки зрения языка. Тройка -sse / -s / -st используется для:

  • помещений: tuba, maja, kontor, kohvik;
  • городов и стран: Tallinn → Tallinnasse / Tallinnas / Tallinnast;
  • транспорта (когда «внутри»): auto, buss, rong;
  • абстрактных «внутри»: raamat (в книге), vesi (в воде).

А вот для «работа», «улица», «гора» — наоборот, внешние падежи (см. следующий урок).

⚠️ Для городов исторически разная логика: Tartus, Pärnus — но Helsingis, Riias. Финны и многие иностранные — почти всегда «внутри». Со временем привыкнешь.

Логика «куда / где / откуда»

Запомни одной картинкой: это движение / состояние / выход.

Lähen kooli (illatiiv). Olen koolis (inessiiv). Tulen koolist (elatiiv).
Иду в школу. Я в школе. Иду из школы.
Panen raamatu kotti. Raamat on kotis. Võtan raamatu kotist.
Кладу книгу в сумку. Книга в сумке. Беру книгу из сумки.
🎯 Это и есть та самая «эстонская элегантность». Три действия — три окончания. Никаких «в + предложный, в + винительный, из + родительный».

Что взять с собой

  • Три падежа: illatiiv -sse (куда), inessiiv -s (где), elatiiv -st (откуда).
  • Все строятся от genitiiv.
  • Illatiiv имеет два варианта: длинный (-sse) и короткий (другое окончание). Оба правильные.
  • Inessiiv и elatiiv — всегда регулярные: gen + s, gen + st.
  • Помимо места, inessiiv = состояние, язык; elatiiv = материал, тема.

🎯 Проверь себя

7 заданий на тройку.
1. «В школе» — kool (gen kooli) в каком падеже?
Inessiiv (где?) = gen + -s = koolis.
2. «Из дома» — maja?
Elatiiv (откуда?) = gen + -st = majast.
3. «В дом» — длинная форма от maja?
Длинный illatiiv = gen + -sse = majasse. (Короткая форма — majja, тоже правильно.)
4. Lähen Tallinnasse. Что означает?
Окончание -sse = illatiiv = «в, куда». «Еду в Таллинн».
5. Räägin sõbrast. О чём предложение?
Elatiiv (-st) после rääkima = «о чём/ком». «Говорю о друге».
6. Заполни тройку для raamat (gen raamatu):

в книгу: | в книге: | из книги:

raamatusse / raamatus / raamatust. Три окончания, одна основа.
7. Какие из этих фраз правильные?
Оба варианта (короткий + длинный) правильные. kools и olen koolisse — нет.
LESSON 7 · INSIDE
-sse / -s / -st — "into / in / out of"
Three cases, one theme: inside the object. English uses "in", "into", "out of" — Estonian uses three neat endings.

The trio at a glance

CaseQEndMeaningExample
Illativekuhu?-sse / -øintomajja / majasse
Inessivekus?-sinmajas
Elativekust?-stout ofmajast

All built from genitive.

Illative: two flavors

Long form: gen + -sse

raamatraamaturaamatusse
koolkoolikoolisse

Short form: strong stem + vowel

majamajja
tubatuppa
linnlinna
koolkooli
💡 Both are correct. Estonians prefer short forms in speech.
⚠️ Short illative looks like the partitive: kooli can mean "into school" OR "school (partitive)". Context decides.

Inessive: always gen + -s

majasin the house
koolisat school
raamatusin the book

Extra uses: states (olen mures = worried), language (eesti keeles), year.

Elative: always gen + -st

majastout of the house
koolistfrom school

Extra uses: material (puidust = of wood), about (räägib filmist), partitive of group (üks poistest).

Estonia's logic of "into / at / from"

Lähen kooli. Olen koolis. Tulen koolist.
I go to school / am at school / come from school.
Panen raamatu kotti. Raamat on kotis. Võtan kotist.
Put book into bag / book is in bag / take from bag.

Key takeaways

  • 3 cases: illative -sse, inessive -s, elative -st.
  • All from genitive.
  • Illative has long + short forms.
  • Used for things you can "go into": rooms, cities, books, water.

🎯 Check yourself

1. "At school" — kool (gen kooli)?
gen + s.
2. "From the house" — maja?
gen + st.
3. "Into the house" long form?
gen + sse.
4. Lähen Tallinnasse?
-sse = illative.
5. Räägin sõbrast?
rääkima + elative = "about".
6. Fill the trio for raamat:

into: | in: | out of:

raamatusse / raamatus / raamatust.
7. Which are valid?
Both short and long illative are fine.
7. ÕPPETUND · SEES
-sse / -s / -st — kuhu / kus / kust
Kolm käänet, üks teema: objekti sees.

Kolmik

KääneKüsimusLõpp
Sisseütlevkuhu?-sse
Seesütlevkus?-s
Seestütlevkust?-st

Sisseütlev: kaks vormi

Pikk: gen + sse. Lühike: tüvi + täishäälik.

majamajja / majasse
tubatuppa / toasse
koolkooli / koolisse

Seesütlev: alati gen + s

majas, koolis, raamatus, autos

Lisaks: olek (mures), keel (eesti keeles).

Seestütlev: alati gen + st

majast, koolist, raamatust

Lisaks: materjal (puidust), millest (räägib filmist).

Loogika

Lähen kooli. Olen koolis. Tulen koolist.

Kokkuvõte

  • 3 käänet: -sse / -s / -st.
  • Kõik omastavast.
  • Sisseütleval kaks vormi.

🎯 Kontrolli ennast

1. „Koolis" — mis kääne?
-s = seesütlev.
2. „Majast" tähendab?
-st = seestütlev.
3. raamat (gen raamatu) seesütlevas?
gen + s.
4. maja pikk sisseütlev?
gen + sse.
5. „Räägin filmist" tähendab?
seestütlev — „millest".
6. kool kolmikuna:

kuhu: | kus: | kust:

koolisse/kooli · koolis · koolist.
7. Millised on õiged?
Mõlemad sisseütleva vormid on õiged.