9 · Saav -ks

УРОК 9 · ИЗМЕНЕНИЕ
Translatiiv -ks: «становиться кем-то»
Один из самых поэтичных эстонских падежей. «Стал учителем», «превратился в волка», «остался один», «на три года» — всё это translatiiv.
«Я думал, что -ks — это какое-то редкое окончание, для книг. Потом услышал в реальной речи „lähen viieks päevaks Tartusse" — „еду на пять дней в Тарту". И понял: это везде.»

Основная идея: переход в новое состояние

Translatiiv (по-эстонски saav) — «становящийся, превращающийся». Отвечает на вопросы kelleks? milleks? Окончание -ks, прибавляется к genitiiv.

genitiiv + -ks
õpetaja → õpetajaks
vana → vanaks

Главные четыре сценария использования:

  1. Превращение: «стал учителем».
  2. Цель: «нужно для чего».
  3. Срок: «на три дня».
  4. Качество в момент: «остался один».

Сценарий 1: «становиться» — с saama, jääma, muutuma

Самое частое применение. Несколько глаголов требуют translatiiv после себя.

ГлаголСмыслПример
saamaстать (приобрести роль)Ta sai õpetajaks.
jäämaостаться (в состоянии)Jäi haigeks. — Заболел (остался больным).
muutumaизмениться (во что)Muutus külmaks. — Стало холодно.
kasvamaвырасти (в кого)Kasvas arstiks. — Вырос врачом.
hakkamaстать (профессия)Hakkasin tõlkijaks. — Стал переводчиком.
nimetamaназвать (кем)Nimetasid teda juhiks.
pidamaсчитать (кем)Pean teda sõbraks. — Считаю его другом.
Sõbrast sai abielupartner.
Из друга вышел супруг.
Päev muutub õhtuks.
День превращается в вечер.

Сценарий 2: «для какой цели» — milleks?

Translatiiv отвечает на вопрос «зачем / для чего».

See on kingitus emale sünnipäevaks.
Это подарок маме на день рождения.
Milleks sa seda vajad?
Зачем тебе это надо?
Ostan riideid reisiks.
Покупаю одежду для поездки.

Сценарий 3: «на какой срок» — kui kauaks?

Это очень частая, удобная конструкция. Срок, на который что-то делается.

Lähen kaheks päevaks Tartusse.
Еду на два дня в Тарту.
Jään tunniks tööle.
Останусь на час на работе.
Üürime korteri aastaks.
Снимаем квартиру на год.
💡 Заметил: и число (kahe), и существительное (päevaks) — оба в translatiiv. Это нормально, согласование.

Сценарий 4: качество в результате

Когда что-то становится каким-то.

Tee läks külmaks.
Чай стал холодным.
Ilm muutus soojaks.
Погода стала тёплой.
Jäin üksinda. — Остался один.
Sain vihaseks. — Разозлился (стал злым).

Translatiiv для языков

Есть интересное использование: «перевести на язык».

Tõlkisin teksti eesti keelde.
Перевёл текст на эстонский. (illatiiv — направление!)
⚠️ Внимание: для «на эстонском (говорю)» используется inessiiv: räägin eesti keeles. Для «перевожу на эстонский» — illatiiv (eesti keelde). Translatiiv (-ks) с языками не используется. Не путай!

Personal pronouns в translatiiv

kelleks
яminuks (редко) / endaks (собой)
тыsinuks / endaks
он/онаtema(ks)

На практике с местоимениями translatiiv встречается редко. Обычно используется iseendaks (самим собой).

Pead jääma iseendaks.
Надо остаться самим собой.

Что взять с собой

  • Translatiiv = genitiiv + -ks.
  • Четыре сценария: становление, цель, срок, качество.
  • Глаголы, требующие translatiiv: saama, jääma, muutuma, hakkama, kasvama, nimetama, pidama.
  • Конструкция «на N дней» = N + päevaks.
  • Не путай с языками: «на эстонский» — illatiiv, не translatiiv.

🎯 Проверь себя

1. Окончание translatiiv?
Translatiiv = -ks.
2. «Стать учителем» — õpetaja в каком падеже?
Translatiiv = gen + ks = õpetajaks.
3. Какие глаголы требуют translatiiv?
saama, muutuma, jääma, pidama — да. Жить и есть — обычные глаголы.
4. «На два дня» — переведи. день = päev, gen päeva.
Срок: число + существительное, оба в translatiiv. kaks → kahe → kaheks, päev → päeva → päevaks.
5. «Подарок на день рождения» — sünnipäev в каком падеже?
«Для чего» = translatiiv. kingitus sünnipäevaks.
6. «Tee läks _____» — стал холодным. külm.
külm → külma → külmaks.
7. Tõlkisin teksti eesti _____. «Перевёл текст на эстонский».
Для «на язык» используется illatiiv, не translatiiv. eesti keelde.
8. «Считаю его другом» — sõber?
pidama требует translatiiv: pean teda sõbraks.
LESSON 9 · BECOMING
Translative -ks: "becoming X"
"Became a teacher", "turned into a wolf", "for three days" — all translative.

Core idea: transition

Translative (saav) answers kelleks? milleks? Ending -ks on the genitive.

genitive + -ks
  1. Becoming: "became a teacher".
  2. Purpose: "for what".
  3. Duration: "for three days".
  4. Resulting quality: "got cold".

1. With saama, jääma, muutuma

VerbExample
saama (become)Ta sai õpetajaks.
jääma (stay, end up)Jäi haigeks. — got sick
muutuma (change into)Muutus külmaks.
pidama (consider)Pean teda sõbraks.
nimetama (name)Nimetasid teda juhiks.

2. Purpose: milleks?

kingitus sünnipäevaks
a gift for the birthday
riided reisiks
clothes for the trip

3. Duration

Lähen kaheks päevaks Tartusse.
I'm going to Tartu for two days.
Üürime korteri aastaks.
We rent the flat for a year.

4. Resulting quality

Tee läks külmaks.
Tea got cold.
Sain vihaseks.
I got angry.

Languages: be careful

Tõlkisin teksti eesti keelde (illative).
I translated the text into Estonian.

For "translate into a language" use illative, not translative.

Key takeaways

  • Translative = gen + -ks.
  • Becoming / purpose / duration / quality.
  • Triggered by: saama, jääma, muutuma, pidama, nimetama.
  • "For N days" = N + päevaks.

🎯 Check yourself

1. Translative ending?
-ks.
2. "Become a teacher" — õpetaja?
gen + ks.
3. Which verbs trigger translative?
saama, muutuma, jääma, pidama.
4. "For two days" — kaks päev.
Both translative.
5. "Gift for birthday" — sünnipäev?
Purpose.
6. "Tea got cold" — külm?
külmaks.
7. "Translate into Estonian" — eesti _____?
Illative, not translative.
8. "Consider him a friend" — sõber?
pidama + translative.
9. ÕPPETUND · SAAMINE
Saav -ks: muutumine
Saav kääne väljendab muutumist, eesmärki, kestust.

Idee

Saav = omastav + ks. Küsimus: kelleks? milleks?

  1. Muutumine: õpetajaks.
  2. Eesmärk: sünnipäevaks.
  3. Kestus: kaheks päevaks.
  4. Tagajärg: külmaks.

Verbid: saama, jääma, muutuma, pidama

Ta sai õpetajaks. Jäi haigeks. Muutus külmaks. Pean teda sõbraks.

Eesmärk

kingitus sünnipäevaks · riided reisiks

Kestus

kaheks päevaks · aastaks · tunniks

Keeltega

„Tõlkida X keelde" — sisseütlev, mitte saav!

Kokkuvõte

  • Saav = gen + ks.
  • Muutumine / eesmärk / kestus / tagajärg.
  • Saama, jääma, muutuma, pidama.

🎯 Kontrolli ennast

1. Saava lõpp?
-ks.
2. õpetaja saavas?
+ks.
3. Millised verbid nõuavad saavat?
saama, muutuma, jääma.
4. „Kaheks päevaks" — kasutus?
Kestus.
5. „Kingitus sünnipäevaks" — kasutus?
Eesmärk.
6. „Tee läks _____" — külm?
külmaks.
7. „Tõlkisin teksti eesti _____"?
Sisseütlev.
8. „Pean teda _____" — sõber?
+ks.